Historia

Samorządowa karuzela cz. III
W dzisiejszym odcinku historii samorządności w gminie Szczytna - więcej faktów z życia Gminy - a działo się wtedy wiele jak na tamte czasy - mniej o zmianach na urzędniczych stanowiskach. W samej Szczytnej zawsze byli ludzie, którym chciało się chcieć, którzy swój czas poświęcali innym - lub częściej - pasjom służącym ogółowi. A być niepospolitym gdy wokół pospolitość skrzeczy, nie jest znowu tak łatwo. W r. 1992 rubrykę „Niepospolici” wprowadziła na stronie Szczytnej w regionalnym piśmie „Blik” red. tej strony - Danuta Chmielarz. I od razu trzeba przyznać, że współredagował ją człowiek...
Kościoły i kaplice Ziemi Kłodzkiej - Zieleniec
zieleniec.jpg
Niewielka osada, obecnie cały czas w rozbudowie, leżąca u podnóża Gór Orlickich na wysokości 800-960 m. jest najwyżej położoną miejscowością w Sudetach i jedną z najwyżej położonych w kraju. Najbliższe otoczenie Zieleńca to łąki górskie o interesującej roślinności. Zieleniec jest miejscowością wypoczynkową i jednym z większych ośrodków narciarstwa zjazdowego w Sudetach polskich. Zieleniec był kiedyś typową osadą pasterską o rozproszonych, swobodnie usytuowanych zagrodach. Dzisiaj zmienił swój wizerunek na miejscowość znaczącą w tym rejonie Ziemi Kłodzkiej. Kościół filialny pw.św.Anny (parafia...
Samorządowa karuzela cz. II
Rok 1991 w historii szczytniańskiej samorządności był bardzo urozmaicony. Zmiany na stanowiskach urzędniczych, zmiany w organizacji życia lokalnej społeczności i funkcjonowania niektórych instytucji potwierdzały, że NOWE na dobre zagościło w Szczytnej, a jak to bywa z NOWYM - i nieco namieszało. Od 1.03.1991 r. burmistrzem Szczytnej został Marek Szpak. Wybory odbyły się także na wsiach. Nowymi sołtysami zostali: K. Serafin - Niwa, A. Ostrycharczyk - Chocieszów, A. Solawa - Łężyce, Wł. Krakowski - Wolany, St. Boczulak - Słoszów, Zb. Herba - Złotno, W. Kubiak - Dolina. W tym samym czasie prośbę...
Kościoły i kaplice Ziemi Kłodzkiej - Kamieńczyk
kamieńczyk.jpg
Przygraniczna wieś łańcuchowa położona na południowym krańcu Gór Bystrzyckich. Otoczenie wsi stanowią głównie użytki rolne, przeważnie pastwiska. Okolice Kamieńczyka należą do najbardziej widokowych w Górach Bystrzyckich. Dawniej w okolicy wsi wydobywano rudy żelaza. Początki wsi datują się na drugą połowę XIII wieku. Kamieńczyk zachował jeden z najcenniejszych zespołów budownictwa ludowego w Górach Bystrzyckich i na Ziemi Kłodzkiej. Kościół filialny pw. św. Michała Archanioła /parafia Międzylesie/ wznosi się na zboczu, ponad zabudową wsi. Stanowi dużą rzadkość w Sudetach. Jest to budowla...
Wspomnienia Sybiraków (cz.8) - Jan Miedło
Ja w tym sowchozie pracowałem w warsztacie szewskim, siostra na poczcie, młodszy brat, Kazimierz, w stolarni. Polacy, których tam przywieziono, stanowili dla sowchozu cenną siłę roboczą. Miejscowych, dorosłych mężczyzn, prawie tam nie było. Wszyscy byli albo w wojsku, albo zginęli. Polacy stanowili podporę sowchozu. Mój brat, Stanisław, był grupowym wszystkich Polaków w tym sowchozie. Franciszek Szłapa i tu był władzą. Działał w Związku Patriotów Polskich. Często jeździł do delegatury polskiej w Woroszyłowogradzie. Stamtąd przywoził dla nas przeważnie dobre wiadomości. Tam wyrabiano nam...
Kościoły i kaplice Ziemi Kłodzkiej - Krosnowice
krosnowice.jpg
Największa wieś w regionie, leżąca u zbiegu Nysy Kłodzkiej z Białą Lądecką, pomiędzy Czerwoniakiem a Krowiarkami w Masywie Śnieżnika, na granicy Kotliny Kłodzkiej i Rowu Górnej Nysy. Duża wieś przemysłowo-rolnicza. Do Krosnowic należą: Koniecznik i Pilcza. W części płd. (Krosnowice Górne) zachowały pozostałości pierwotnego układu wsi łańcuchowej, natomiast w części płn. zostały przekształcone w układ wielodrożnicowy, dodatkowo wzbogacony Osiedlem Fabrycznym. Kościół Parafialny pw. Św. Jakuba wzniesiony w I poł. XIV w. jako gotycki, ale gruntownie przebudowany i rozbudowany na barokowy w II...
Kościoły i kaplice Ziemi Kłodzkiej - Roztoki Bystrzyckie
roztoki.jpg
Wieś nad Nysą Kłodzką w Rowie Górnej Nysy. Ciągnie się na dł. ok. 3,3 km. Otoczenie stanowią rozległe użytki rolne, przekształcone obecnie częściowo na łąki. Roztoki zachowały w całości pierwotny układ przestrzenny i jeden z cenniejszych zespołów zabytkowych. Kościół parafialny pw. św. Marcina powstały w l. 1720-1722, jedna z piękniejszych świątyń barokowych na Ziemi Kłodzkiej. Okazała, stosunkowo wysoka budowla jednonawowa, z wydzielonym prezbiterium zakończonym wielobocznie. Na osi kwadratowa wieża. Wieńczy ją 8-boczny hełm. Kościół nakryty jest dwuspadowym dachem. Wewnątrz bogaty wystrój i...
Wspomnienia Sybiraków (cz.7)
Jan Miedło
Miałem kartki na żywność i posiłki w stołówce. Kierowniczka stołówki zalecała się do mojego brata i dawała nam dodatkowe porcje bez kartek. Ja swoją kartkę na posiłki oddałem mamie. Od brata Stanisława otrzymaliśmy list z wojska. List był pisany w Moskwie. Brat pisał, że na froncie pod Lenino został ranny. Przewieziono go do szpitala w Moskwie. Później pisał z Nowosybirska, gdzie był w sanatorium. Przebywał tam trzy miesiące. Pisał stamtąd, że ma zamiar przyjechać do nas. Był inwalidą. W drugiej połowie lata 1944 roku powiadomiono nas, że mamy wyjechać z Syberii. Dokąd? Nikt nie wiedział. Gdy...
Spotkanie z byłym więźniem obozów koncentracyjnych Ludwikiem Iszczukiewiczem
-Przyjechałem z Lwowa do Oświęcimia wagonem dla zwierząt… tak się zaczęła opowieść Ludwika Iszczukiewicza, podczas spotkania z uczniami I Liceum Ogólnokształcącego w Bystrzycy Kłodzkiej 3 czerwca 2010 r. Pan Ludwik Iszczukiewicz urodził się we Lwowie. Został aresztowany i przewieziony do Auschwitz, potem do Buchenwaldu. Dzisiaj ma prawie 90 lat i siły, by opowiadać młodym ludziom o hitlerowskich obozach. Dowiedzieliśmy się, z jaką surowością traktowano ludzi. Równolegle z opowiadaniem oglądaliśmy pokaz slajdów, które ukazywały, jak wyglądał m.in. obóz w Buchenwaldzie oraz gdzie znajdowały...
Wspomnienia Sybiraków (6)
Jan Miedło
Szłapę zwolniono z więzienia w 1944 roku, jesienią. Wtedy wyjechaliśmy z Syberii na Ukrainę. W osiedlu zaczęto mówić o tworzącej się armii polskiej w Związku Radzieckim. Z frontu, w osiedlu pojawił się ranny, nasz pierwszy komendant. Ten, który tłumaczył Polakom, że Polski więcej nie będzie. Było to w 1940 roku. Teraz był innego zdania. Odnosił się do nas przyjaźnie. - Nu, Polaki, Polsza budziet. Wy wierniotieś w Polszu. Tak teraz do nas przemawiał! Wielu Polaków uciekało w tym czasie z tajgi. Udawali się głównie do Jenisejska, w poszukiwaniu lepszej pracy. Uciekali głównie ci, co nie mieli...
Metropolita Przemysko-Warszawski - Jan Martyniak
Tadeusz Wrona
JAN (JOAN) MARTYNIAK - arcybiskup, metropolita przemysko-warszawski obrządku greckokatolickiego. Urodził się 20 VI 1939 r. w Spasie koło Starego Sambora w rodzinie rolniczej Wasyla i Marii z Zygmuntów. Chrzest i sakrament bierzmowania otrzymał 24 VI 1939 r. w greckokatolickiej cerkwi w Terszowie. Lata dziecięce spędził w rodzinnym Spasie, gdzie na życie religijne mieszkańców dominujący wpływ miał słynny monaster św. Onufrego ojców bazylianów w pobliskim Ławrowie. Ojciec przyszłego metropolity wcielony podczas II wojny światowej do armii radzieckiej, zginął w niemieckim obozie jenieckim koło...
Kościoły i kaplice Ziemi Kłodzkiej - Piotrowice Dolne
piotrowice.jpg
Mała wieś złożona z pozostałości dwóch osad, osobno położonych, noszących nazwy Piotrowice Dolne i Górne. Zabudowa wznosi się na stokach Żelaznych Gór i grzbietu Krowiarek leżących w Masywie Śnieżnika. Najbliższe ich otoczenie stanowią niewielkie użytki rolne. Kaplica pw. Matki Bożej Częstochowskiej zbudowana w latach 1970-1973, na rzucie prostokąta z półkolistym wykończeniem. Pani Maria Pielech /zm. w 1984/ w ciągu życia przeżyła 3 zawały serca, w zamian za zdrowie postanawiła wybudować kaplicę Matki Bożej. Fundatorami kaplicy są wspomniana p. Maria oraz Tadeusz Łęgowski, który po śmierci...
Wspomnienie Sybiraków (5)
Jan Miedło
Po chwili na horyzoncie Szłapa dostrzegł światło w domku. Ponaglał mnie bym szedł za nim. Przed domem padłem. Szłapa kołatał do drzwi. Długo nie chcieli otworzyć. Kobieta pytała: - Kto tam? Kto tam? Szłapa wiedział, że wcześniej w okolicy krążył wróżbita i ludzie chętnie go przyjmowali. Więc mówi: - Wróżbitą jestem! Kobieta otworzyła. Ja już wejść nie mogłem. Wniesiono mnie do mieszkania. Byłem wymęczony i bardzo śpiący. Gdy się obudziłem ujrzałem piec, ławy i kobietę. Miałem przemrożone palce rąk. Bolały mnie bardzo. Podano mi do picia ciepłego mleka. Wypiłem łyk i zemdlałem. Nazajutrz...
Kościoły i kaplice Ziemi Kłodzkiej - Długopole Górne
długopole.jpg
Duża wieś łańcuchowa w rowie Górnej Nysy. Ciągnie się wzdłuż Nysy Kłodzkiej na długości około 3 kilometrów. Długopole Górne jest wsią rolną. Istnieje na dzień dzisiejszy Kamieniołom Piaskowca, który jest eksploatowany. Wieś ma znaczne walory krajoznawcze i krajobrazowe z bardzo licznym i zróżnicowanym zespołem zabytkowej zabudowy. Kościół parafialny pw. św. Piotra i Pawła - pierwotnie drewniany, obecnie wzniesiony jako renesansowy w 1595 r. Został dość gruntownie przebudowany na barokowy w XVIII w. Jest to malowniczo rozczłonkowana budowla salowa, z wydzielonym, wielobocznie zamkniętym...
Mija rok od śmierci Naszego Proboszcza
Był dowcipny i inteligentny. Mieszkańcom Szczytnej służył 19 lat. „W mojej rodzinie mężczyźni umierają około 60. roku życia, więc i mnie to czeka” - powiedział mi kiedyś. Jakiś czas potem dowiedziała się, że jest nieuleczalnie chory. W sierpniu 2007 r. przeprowadziłam z proboszczem BENEDYKTEM NARLOCHEM wywiad dla „Panoramy Zdrojowej”. Mówił wtedy o... swojej drodze do kapłaństwa: - Zawsze byłem blisko Kościoła. Przez 15 lat byłem organistą, a księdzem zostałem w wieku 39 lat. Dlaczego tak późno? Mój ojciec zginął na wojnie. Byłem najmłodszym dzieckiem w rodzinie i uważałem za swój moralny...
Wspomnienie Sybiraków
Jan Miedło
Zarobki zesłańców były liche. Głód dokuczał wszystkim. Ci, którzy mieli zapasy odzieży i pościeli, wymieniali ją na żywność u miejscowej ludności. Pomoc z Unry dotarła do nas tylko jeden raz i to nie do Soworska, a tylko do Tei, oddalonej od nas o 37 km. Po te dary poszedłem do Tei z Polakiem, Szłapą. Wzięliśmy sanki - i w drogę. W ciągu dnia dotarliśmy do Tei. Tam zanocowaliśmy u Polaka, Siedleckiego, mieszkającego tam z dwiema córkami. Siedlecki poczęstował nas zupą ziemniaczaną. Nazajutrz udaliśmy się po dary Unry do magazynu. Prowadził go Rosjanin. Dostaliśmy masła 25 kg (dwie skrzynki),...
Kościoły i kaplice Ziemi Kłodzkiej - Stary Waliszów
IMG_1671.jpg
Duża wieś łańcuchowa na granicy Rowu Górnej Nysy, u podnóża Wysoczyzny Idzikowa i Krowiarek. Zabudowania ciągną się na długości około 5,1 kilometra w malowniczej krętej dolinie, wzbogacone założeniami dworsko-folwarcznymi i licznym zespółem starej zbudowy. Kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca wzniesiono po 1269 r., wielokrotnie przebudowywano i remontowano. W latach 1898-1902 zbudowano nowy neoromański, z częściowym wykorzystaniem starych murów, m.in. wieży z 1524 r. nadbudowanej w 1902 r. Jest okazałą budowlą murowaną, kamienno-ceglaną z wydzielonym prezbiterium i wieżą zwieńczoną iglicowym...
Wpomnienia z Syberii (3)
Jan Miedło
We Władzimirsku naszą rodzinę umieszczono w starej łaźni. Jej powierzchnia miała około 60 m. Mieszkaliśmy tam około sześciu miesięcy. W budynku łaźni był duży piec, na którym spaliśmy. Po sześciu miesiącach umieszczono nas w baraku. W baraku tym mieszkała też polska rodzina Waców. Łącznie mieszkało około 20 rodzin. Nazwisk ich niestety nie pamiętam. Ojciec i bracia Józef i Władysław pracowali w miejscowej kopalni złota. Urobek z kopalni wywożono koniem. Za pracę w kopalni płacono. Za te pieniądze trzeba było kupować żywność. Z informacji jaką zaraz po naszym zakwaterowaniu we Władzimirsku,...
Wspomina Jan Miedło (cz.2)
Jerzy Kobryń
Dobrze pamiętam dzień deportacji 10 lutego 1940 r. Do mieszkania o godz. czwartej rano wszedł Rosjanin i czterech Ukraińców. Wszyscy byli uzbrojeni. Rozpoczęli rewizję. Szukali broni. Przewracali łóżka, szafy, skrzynie. Na spakowanie się dali nam pół godziny. Mogliśmy zabrać to, co chcieliśmy. Braliśmy głównie odzież, pościel, żywność i obuwie. Po spakowaniu się załadowaliśmy toboły na stojące na podwórzu sanie i konwojowani przez enkawudzistów dotarliśmy do Słobody Złotej, do majątku. Tam staliśmy do godz. 12. Brat, Stanisław otrzymał jeszcze zgodę, by pójść do domu po niezbędne rzeczy. W...
Trochę historii bożkowskiej
„W gazecie nr 12 przeczytałem wkładkę o szkołach. Chodzi mi o Zespół Szkół Agrotechnicznych w Bożkowie. Jest taka sprawa, że ja byłem głównym księgowym w Ośrodku Szkolenia Kadr Rolniczych i doskonale pamiętam, że w Zamku bożkowskim najpierw była składnica muzealna. Zaś Instytut Upraw Nawożenia i Gleboznawstwa - Zakład Doświadczalny „Narożno” miał swoją siedzibę w majątku ziemskim w Bożkowie. Kadra kierownicza IUNG-u to byli hrabiowie - Grodzicki, Horodyński i Sikorski. Do IUNG-u należało ok. 200 ha użytków rolnych. W IUNG-u były prowadzone poletka doświadczalne ze zbożem i okopowymi. Po...
Kościoły i kaplice Ziemi Kłodzkiej - Jodłów
IMG_1601.jpg
Wyludniająca się wieś łańcuchowa nad Jodłówką na wys. ok. 670-815 m. Najwyżej położona wieś w Masywie Śnieżnika i Górach Bialskich, jedna z najwyżej położonych na Ziemi Kłodzkiej. W dolnej części sąsiaduje z rozrzuconymi zabudowaniami Potoczka. Wieś rolniczo-letniskową, funkcjonują tu dwa ośrodki wczasowo-kolonijne, gospodarstwa agroturystyczne i domki letniskowe. Znajduje się tu jeden z bogatszych i piękniejszych zespołów zabudowy wiejskiej, w pełni zasługujący na ochronę wraz z krajobrazem. Kościół filialny pw. św. Jana Chrzciciela (parafia Boboszów) z 1756, barokowy, murowany, jednonawowy...
Wspomnienia Sybiraków (cz.1)
„Lęk o przeżycie kolejnego dnia opuścił nas (wspomnienia z Ałtajskiego Kraju)” Przed wyjazdem do województwa tarnopolskiego mieszkaliśmy w Zarogowie, powiat miechowski, województwo krakowskie. Ziemi w Zarogowie mieliśmy zaledwie cztery morgi, dzieci czworo. Mieszkała z nami również moja matka, Jadwiga Glaz. Łącznie było nas siedem osób. Trudno było utrzymać się tak liczniej rodzinie z tych czterech morgów. Mój mąż, Bronisław, dowiedział się z prasy, że władze państwowe sprzedają ziemię w województwie tarnopolskim po korzystnych cenach. Pojechał więc tam, zorientował się co i jak, i...
Zapowiedź nowej publikacji sybirackiej
Jerzy Kobryń
Wydana przez Koło Związku Sybiraków w Bystrzycy Kłodzkiej książka „Wspomnienia Sybiraków. Zbiór tekstów źródłowych” spotkała się z dużym zainteresowaniem mieszkańców Ziemi Kłodzkiej, a także Sybiraków z innych stron kraju. Wywołała wręcz poruszenie, zwłaszcza wśród rodzin i współtowarzyszy niedoli. Nadesłali nam oni także swoje wspomnienia i dokumenty. W oparciu o nie powstaje właśnie druga książka zawierająca wspomnienia, które nie zostały zamieszczone w pierwszej części z powodu braku miejsca, wspomnienia i dokumenty nadesłane przez Sybiraków, a także nowe relacje, zebrane w okresie...
Kościoły i kaplice Ziemi Kłodzkiej - Kłodzko
mariańska górka.jpg
Opisywana poniżej kaplica znajduje się na Mariańskiej Górce, na lewym brzegu Jodłownika, w dolnej części Wojciechowic, ale leżąca w granicach Kłodzka. Kaplica Matki Bożej Pocieszenia /Mariańska Górka 333 npm lub Wzgórze Marii/, pochodząca prawdopodobnie z pocz. XVIII w., przebudowana w 1810 r. Jest to skromna budowla salowa, nakryta dwuspadowym dachem z którego wyrasta sygnaturka z prześwitem. Do wnętrza prowadzi skromny portal o fantazyjnym wykroju nad-proża, a w środku znajduje się m.in. późnobarokowo-klasycystyczny ołtarz. Przed kaplicą stoi kolumna maryjna z 1875 r. Obok domek pustelnika...
Kościoły i kaplice Ziemi Kłodzkiej - Goworów
goworów.jpg
Największa wieś w południowej części Ziemi Kłodzkiej. Leży w Rowie Górnej Nysy i Masywu Śnieżnika. Zachowała układ wsi łańcuchowej ciągnącej się na długości około 3 km wzdłuż potoku Goworówki, na wysokości około 470-600 m. Najbliższe otoczenie wsi stanowią rozległe użytki rolne na stosunkowo dobrych glebach. Wieś ma znaczne, ale mało wykorzystywane, walory krajobrazowe i krajoznawcze. Goworów zachował układ z bardzo interesującym zgrupowaniem zabudowy, przeważnie murowanej o cechach charakterystycznych dla pogranicza czesko-śląskiego. Kościół filialny pw. św. Piotra i Pawła /parafia Roztoki/...